Podczas konferencji „Zdrowie żołnierza - wyzwanie bezpiecznej przyszłości” zaprezentowano Białą Księgę zawierającą kluczowe wnioski i rekomendacje dotyczące zdrowia żołnierzy. Publikacja, przygotowana pod redakcją naukową gen. broni prof. Grzegorza Gieleraka oraz prof. Bolesława Samolińskiego, stanowi zbiór zaleceń określających kierunki działań w obszarze ochrony zdrowia żołnierzy.

Patronem konferencji „Zdrowie żołnierza - wyzwanie bezpiecznej przyszłości” była Fundacja Polskiego Godła Promocyjnego.

5 marca 2026 r. w Warszawie, odbyła się druga konferencja z cyklu „Zdrowie żołnierza - wyzwanie bezpiecznej przyszłości”. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Fundację Kulskich oraz Instytut Rozwoju Spraw Społecznych i stanowiło przykład inicjatywy łączącej dwa obszary o kluczowym znaczeniu dla obronności państwa oraz zdrowia publicznego. Podczas debaty podkreślano, że bezpieczeństwo narodowe i odporność państwa zaczynają się od zdrowia, sprawności oraz kondycji psychicznej człowieka. W tym kontekście zdrowie żołnierza strategicznym elementem bezpieczeństwa państwa, wymagającym długofalowego, systemowego podejścia.

W konferencji wzięli udział wybitni goście, eksperci i praktycy. Wystąpienie prof. dr hab. n. med. Piotra Czauderny, przewodniczącego Rady Zdrowia przy Prezydencie RP, osadziło temat konferencji w szerszym kontekście bezpieczeństwa państwa. W swoim wystąpieniu zwrócił uwagę na potrzebę lepszej koordynacji działań prowadzonych przez różne instytucje publiczne. Ważnym głosem otwarcia konferencji było wystąpienie płk. dr. n. med. Arkadiusza Kosowskiego, dyrektora Departamentu Wojskowej Służby Zdrowia, Ministerstwie Obrony Narodowej, który trafnie zwrócił uwagę, że jeśli chcemy poważnie rozmawiać o zabezpieczeniu zdrowotnym armii, musimy najpierw postawić sobie podstawowe pytanie – skąd brać zdrowych żołnierzy? Równie istotny był głos płk. dr. hab. inż. Andrzeja Sobonia, Dziekana Wydziału Bezpieczeństwa Narodowego w Akademii Sztuki Wojennej, który podkreślił, że budowanie odporności państwa powinno obejmować nie tylko wojsko w ścisłym znaczeniu, lecz także szersze przygotowanie struktur publicznych i społecznych do funkcjonowania w sytuacjach kryzysowych.

Gen. broni. prof. Grzegorz Gielerak – dyrektor Wojskowego Instytutu Medycznego – Państwowego Instytutu Badawczego – przedstawił badania przeprowadzone przez Wojskowy Instytut Medyczny dotyczące oceny ryzyka sercowo-naczyniowego, analizujące rozpowszechnienie czynników ryzyka wśród żołnierzy. – Przebadaliśmy grupę blisko 10 000 żołnierzy. Na podstawie uzyskanych wyników okazało się, że aż 28% z nich ma nadciśnienie tętnicze, blisko 70% – zaburzenia lipidowe, a 23% cierpi na objawy lub cechy zespołu metabolicznego. Nie można oczekiwać od żołnierza codziennego stosowania zdrowego stylu życia w oderwaniu od warunków, w jakich pełni służbę. Kultura organizacyjna, w której na co dzień funkcjonuje, ma znaczenie kluczowe – podkreślał gen. Gielerak. Argumentował, że jeśli chcemy mieć sprawnego żołnierza, jego „gotowość operacyjna nie zaczyna się dopiero w chwili zagrożenia, lecz znacznie wcześniej – od jakości profilaktyki, skuteczności badań przesiewowych, szczepień, edukacji zdrowotnej oraz sprawności systemu, który potrafi odpowiednio wcześnie rozpoznawać ryzyka”.

Pierwszy z paneli poświęcono ochronie zdrowia żołnierzy w praktyce: promocji zdrowia, profilaktyce, diagnostyce oraz bezpieczeństwu lekowemu. Zwrócono w nim uwagę na różne zagrożenia zdrowotne, w tym np. na zakażenia przenoszone drogą płciową. Jak podkreślił prof. Miłosz Parczewski z Kliniki Chorób Zakaźnych, Tropikalnych i Nabytych Niedoborów Immunologicznych w Pomorskim Uniwersytecie Medycznym w Szczecinie, prezes Polskiego Towarzystwa Naukowego AIDS, „Trzeba pamiętać, że istnieją skuteczne możliwości zapobiegania. W przypadku ekspozycji można zastosować profilaktykę przeciw HIV zarówno przed narażeniem, jak i po nim. W kontekście HIV możemy więc działać stosunkowo szybko – jest to postępowanie standardowe i dobrze ugruntowane”. W panelu poruszono również problematykę związaną z innymi zakażeniami, otyłością, szczepieniami, a także podkreślano wagę edukacji zdrowotnej.

Drugi panel skierował uwagę uczestników na organizację opieki wspierającej ciągłość służby, a więc na obszar, w którym zdrowie fizyczne i psychiczne żołnierza łączy się z logistyką, organizacją systemu, rehabilitacją, rekonwalescencją oraz długofalowym wsparciem po zakończeniu służby. Istotną perspektywę praktyka wniósł Paweł Mateńczuk „Naval”, pełnomocnik ministra obrony narodowej ds. zmiany kryteriów służby wojskowej były operator jednostki specjalnej GROM, który przedstawił doświadczenia wynikające z realiów służby. Jego wypowiedź podkreśliła, że za każdą kategorią systemową, procedurą i debatą ekspercką stoi człowiek – żołnierz ze swoją biografią, doświadczeniami oraz rodziną. Z kolei dr n. med. Radosław Tworus – konsultant krajowy ds. obronności w dziedzinie psychiatrii, kierownik Kliniki Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii Wojskowego Instytutu Medycznego – PIB wskazał na skalę wyzwań związanych ze zdrowiem psychicznym żołnierzy oraz na potrzebę budowy spójnego i skoordynowanego modelu opieki nad osobami pełniącymi służbę wojskową.

Trzeci panel, poświęcony cyberbezpieczeństwu oraz przeciwdziałaniu dezinformacji w obszarze zdrowia. Zagadnienie odporności cyfrowej systemu ochrony zdrowia oraz dezinformacji zdrowotnej jako narzędzia destabilizacji państwa wciąż zbyt rzadko pojawia się w przestrzeni publicznej.

Dziś infrastruktura zdrowotna, przepływ danych, wiarygodność informacji i zaufanie społeczne stają się obszarami o znaczeniu strategicznym, dlatego gen. bryg. Krzysztof Bondaryk, Dyrektor Departamentu Bezpieczeństwa MSWiA, były dyrektor Narodowego Centrum Kryptologii MON podkreślał, że dezinformacja nie jest już jedynie ubocznym szumem informacyjnym ani problemem komunikacyjnym, lecz realnym narzędziem osłabiania odporności państwa i obywateli. – Przeciwdziałanie dezinformacji to coś, co nazywamy propagandą prawdy. Fakty i prawda same się jednak nie obronią. Potrzebne są do tego działania zarówno państwa, jak i obywateli. Kluczowe jest także stworzenie swoistego repozytorium prawdy - miejsca, które pozwoli jasno określić, co jest deepfake’em, a co nim nie jest, oraz co stanowi istotę prawdziwego przekazu. Aby móc uwierzyć w to, co jest prawdą, trzeba mieć dostęp do wiarygodnych i potwierdzonych źródeł informacji – zaznaczył gen. Bondaryk.

Płk dr inż. Piotr Murawski – kierownik Oddziału Teleinformatyki w Wojskowym Instytucie Medycznym – PIB zwrócił uwagę na zagrożenia związane z cyberatakami na placówki ochrony zdrowia, ryzyko paraliżu systemów informatycznych, konieczność skutecznej ochrony dokumentacji medycznej oraz rosnące niebezpieczeństwo ataków typu ransomware. Zaznaczył, że utrata zaufania do informacji zdrowotnej może mieć konsekwencje równie poważne jak utrata samej infrastruktury systemu ochrony zdrowia.

Z treścią Białej Księgi można zapoznać pod poniższym adresem:

https://irss.org.pl/wp-content/uploads/biala_ksiega_PL_2026_internet.pdf
 

Patronat honorowy nad konferencją objęli: Władysław Kosiniak-Kamysz – Wicepremier, Minister Obrony Narodowej, Jolanta Sobierańska-Grenda – Minister Zdrowia, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, gen. broni prof. dr hab. n. med. Grzegorz Gielerak – Wojskowy Instytut Medyczny – Państwowy Instytut Badawczy, gen. dr Mieczysław Gocuł – rektor Akademii Sztuki Wojennej, gen. bryg. prof. dr hab. inż. Przemysław Wachulak – rektor-komendant Wojskowej Akademii Technicznej, Fundacja Polskiego Godła Promocyjnego.

Fot. Łukasz Kamiński